Modzel a odcisk: jak je odróżnić i jak się ich pozbyć

Czym jest modzel?

Modzel, nazywany też zrogowaceniem albo fachowo hiperkeratozą, to obszar pogrubionego, twardego naskórka. Skóra broni się w ten sposób przed stałym naciskiem: dokłada kolejne warstwy martwych komórek tam, gdzie stopa przyjmuje największy ciężar.

Modzel jest płaski, żółtawy lub szarawy i nie ma wyraźnej granicy, tylko stopniowo przechodzi w zdrową skórę. W środku nie ma rdzenia. Skóra na nim jest sztywna i słabiej czuje dotyk. Cienkie zgrubienie zwykle nie przeszkadza, ale gruby modzel piecze przy dłuższym chodzeniu i staniu, a na piętach może pękać.

Czym jest odcisk?

Odcisk, nazywany też nagniotkiem, to również zgrubienie naskórka, ale małe i skupione w jednym punkcie. Powstaje tam, gdzie ucisk działa na niewielką powierzchnię, zwykle w miejscu, w którym kość leży blisko skóry. Zrogowaciały naskórek zbija się wtedy w twardy stożek, który wciska się w głąb skóry.

Ten stożek to rdzeń, potocznie nazywany korzeniem. Naciska na nerwy pod spodem, dlatego odcisk boli ostro i punktowo, jakby w bucie był kamyk.

Odcisk z korzeniem: jak wygląda i jak go usunąć

Modzel a odcisk: najważniejsze różnice

Modzel i odcisk często występują razem. Na grubym modzelu pod śródstopiem może utworzyć się odcisk z rdzeniem i wtedy boli punktowo w środku zgrubienia.

Na podeszwie łatwo też pomylić modzel albo odcisk z kurzajką. Jeśli na zgrubieniu widzisz drobne czarne kropki, a linie skóry są na nim przerwane, to może być kurzajka. Jej nie ścieraj, bo możesz roznieść wirusa.

Kurzajka na stopie: czarne kropki, korzenie i jak ją usunąć

Skąd biorą się modzele i odciski?

Za obiema zmianami stoi ucisk albo tarcie, które powtarza się dzień po dniu. To, czy powstanie modzel, czy odcisk, zależy głównie od tego, jak duża powierzchnia jest uciskana. Najczęstsze przyczyny to:

• buty: za ciasne i za płytkie uciskają palce i sprzyjają odciskom, a twarda, cienka podeszwa i wysokie obcasy przeciążają śródstopie, gdzie tworzą się modzele,
• ustawienie stopy: płaskostopie, haluksy czy palce młotkowate zmieniają rozkład nacisku, więc niektóre miejsca pracują ciężej niż inne,
• długie stanie i chodzenie: zwłaszcza w pracy i na twardym podłożu,
• sucha skóra i rzadka pielęgnacja: zrogowacenia narastają warstwami, jeśli nikt ich nie zmiękcza i nie ściera.

Modzel w jednym, stałym miejscu, na przykład pod głowami kości śródstopia, to często znak, że ta część stopy jest przeciążona. Samo usunięcie zgrubienia nie zmieni obciążenia, dlatego przy haluksach i płaskostopiu warto zapytać ortopedę albo fizjoterapeutę o wkładki i ćwiczenia.

Jak pozbyć się modzela?

Modzel nie ma rdzenia, więc cienkie zgrubienie zwykle da się utrzymać w ryzach domową pielęgnacją. Gruby, piekący modzel bezpieczniej usunąć u podologa.

Co możesz zrobić w domu

• Zmiękcz skórę: 10-15 minut w ciepłej, nie gorącej wodzie, potem dokładnie osusz stopy, także między palcami.
• Delikatnie zetrzyj zgrubienie: pumeksem albo tarką o drobnej powierzchni, kilka ruchów po kąpieli, bez siły. Lepiej robić to regularnie i lekko niż rzadko i mocno.
• Nawilżaj: krem z mocznikiem w stężeniu do 15% dobrze nawilża i zmiękcza skórę. Wyższe stężenia działają złuszczająco, więc nie stosuj ich codziennie bez porady.
• Odciąż stopę: wybieraj buty z miękką, amortyzującą podeszwą i wygodnym przodem, a na długie stanie miękkie wkładki.

Czego nie robić

• Nie ścinaj modzela żyletką, nożykiem ani nożyczkami. Łatwo o ranę i zakażenie.
• Nie trzyj skóry mocno metalową tarką. Agresywne ścieranie pobudza skórę do jeszcze szybszego rogowacenia.
• Przy cukrzycy, słabszym krążeniu albo gorszym czuciu w stopach nie usuwaj zgrubień samodzielnie.

Usuwanie modzela u podologa

Podolog najpierw sprawdza, czy to modzel, odcisk, czy kurzajka. Potem sterylnymi narzędziami, na przykład skalpelem i frezarką, zdejmuje zgrubiały naskórek warstwa po warstwie, bez naruszania zdrowej skóry. Gdy zrogowacenia pokrywają dużą część podeszwy, opracowuje całą podeszwę naraz.

Usuwa się martwy naskórek, więc zabieg zwykle nie boli. Na koniec podolog podpowiada, jak pielęgnować skórę w domu i jakie buty wybierać, żeby modzel nie narastał tak szybko.

Jak pozbyć się odcisku?

Z odciskiem jest trudniej, bo jego rdzeń sięga w głąb skóry. Zmiękczanie i pumeks zdejmują tylko wierzch, ból na chwilę słabnie, a rdzeń zostaje i odcisk wraca.

W domu możesz go odciążyć miękką nakładką, pierścieniem albo plastrem z pianki lub żelu, bez leku, i zmienić buty na takie, które nie uciskają tego miejsca. Plastry i płyny z kwasem działają też na zdrową skórę wokół odcisku i mogą zrobić ranę, a przy cukrzycy i słabszym krążeniu nie stosuj ich wcale.

Sam rdzeń najbezpieczniej usunąć u podologa, który wydobywa go warstwa po warstwie sterylnymi narzędziami. Więcej o domowych sposobach i zabiegu piszemy w osobnym poradniku.

Odciski na stopach: skąd się biorą i jak je bezpiecznie usunąć

Dlaczego modzele i odciski wracają?

Zabieg usuwa zgrubienie, ale nie przyczynę. Jeśli te same buty dalej uciskają palec, a śródstopie dalej przyjmuje cały ciężar, skóra zacznie się bronić od nowa. Żeby odstępy między wizytami były jak najdłuższe:

• kupuj buty po południu, gdy stopy są lekko opuchnięte, i sprawdzaj, czy palce mają miejsce z przodu,
• unikaj na co dzień wysokich obcasów i butów z cienką, twardą podeszwą,
• regularnie i delikatnie ścieraj zrogowaciały naskórek, zanim zrobi się gruby,
• codziennie nawilżaj podeszwy, zwłaszcza pięty,
• miejsca, w których często pojawia się odcisk, chroń miękką nakładką.

Kiedy z modzelem lub odciskiem iść do lekarza?

Modzel i odcisk to sprawa dla podologa, ale gruba warstwa zrogowaciałej skóry potrafi ukryć ranę albo stan zapalny, a te leczy lekarz. Zacznij od lekarza, jeśli:

• masz cukrzycę albo zaburzenia krążenia, a pod zgrubieniem lub obok niego widać ranę, pęcherz albo ciemne przebarwienie;
• skóra wokół jest czerwona, obrzęknięta i gorąca, pojawiła się ropa, czerwona smuga albo gorączka;
• po próbie samodzielnego wycięcia została rana, która się nie goi;
• ból jest silny, pojawił się nagle albo nie mija po odciążeniu;
• czujesz drętwienie lub mrowienie stóp albo stopy są stale zimne.

Przy cukrzycy nie usuwaj modzeli ani odcisków samodzielnie, bo słabsze czucie w stopach sprawia, że łatwo o ranę, której nie zauważysz. Jeśli skóra jest cała, możesz przyjść do podologa na bezpieczne opracowanie.