Onycholiza paznokci: objawy, przyczyny i leczenie

Czym jest onycholiza?

Paznokieć składa się z płytki, czyli twardej części, którą widzisz, i z łożyska, na którym ta płytka leży. W zdrowym paznokciu płytka jest zrośnięta z łożyskiem na całej długości, dlatego wygląda na różowawą. Przy onycholizie to połączenie puszcza, zwykle od wolnego brzegu paznokcia w stronę skórek, czasem od boku.

W miejscu odklejenia pod płytkę dostaje się powietrze, więc robi się ona biała, szarawa albo żółtawa. Odklejona część nie przyrośnie z powrotem, nawet przy najlepszej pielęgnacji. Paznokieć musi odrosnąć, a nowa płytka może przylegać prawidłowo, jeśli przyczyna zostanie usunięta.

Onycholiza nie jest osobną chorobą, tylko objawem. Dlatego przy odklejonym paznokciu najważniejsze pytanie brzmi: co go odkleiło?

Jak wygląda onycholiza paznokci stóp i dłoni?

Typowy obraz to biały lub żółtawy pas na końcu paznokcia, wyraźnie oddzielony od różowej, przyrośniętej części. Granica bywa równa albo falista. Pod odklejoną płytką zbiera się brud i martwy naskórek, a paznokieć łatwo zahacza o skarpetkę czy sweter.

Onycholiza paznokci stóp

Na stopach najczęściej dotyczy paznokcia dużego palca, rzadziej małego. Odklejona płytka bywa też pogrubiona albo przebarwiona po dawnym krwiaku. W zakrytym bucie pod płytką jest ciepło i wilgotno, więc łatwo o nadkażenie grzybicze, a paznokieć może uciskać przy chodzeniu.

Onycholiza paznokci dłoni

Na rękach odklejenie widać szybciej, bo paznokcie dłoni mamy stale przed oczami. Często dotyczy kilku paznokci naraz, zwłaszcza u osób z długimi paznokciami albo często moczących ręce. Paznokcie dłoni rosną szybciej niż u stóp, więc i zdrowa płytka odrasta tu szybciej.

Co może oznaczać kolor?

• biały lub szarobiały: samo odklejenie, pod płytką jest powietrze;
• żółty lub brązowy, z kruszącą się płytką: możliwa grzybica;
• zielonkawy: możliwe zakażenie bakteryjne pod płytką;
• fioletowy lub czarny: zwykle krwiak po urazie, ale bez urazu wymaga oceny lekarza.

Skąd się bierze odklejający się paznokieć? Przyczyny onycholizy

Przyczyn jest kilka i często działają razem. Najczęstsze to:

Uraz, ciasne buty i bieganie

Uderzenie palcem o mebel albo upuszczony ciężki przedmiot mogą odkleić płytkę od razu. Częściej jednak działają drobne, powtarzane urazy: za krótkie lub za wąskie buty, bieganie z górki, długie marsze, piłka nożna czy taniec. Palec przy każdym kroku uderza w przód buta, a za długi paznokieć działa jak dźwignia i powoli odchodzi od łożyska.

Grzybica

Grzyby rozwijają się pod płytką i niszczą jej połączenie z łożyskiem. Zależność działa też w drugą stronę: pod paznokciem odklejonym z innego powodu grzyby mają dobre warunki do rozwoju.

Hybryda noszona zbyt długo i zdejmowana na siłę

Hybryda usztywnia paznokieć. Gdy nosisz ją wiele tygodni, płytka rośnie, a długi, sztywny paznokieć łatwiej odkleja się przy każdym uderzeniu o but. Płytce szkodzi też zrywanie stylizacji, mocne piłowanie w domu i długie moczenie w acetonie, a u części osób odklejenie wywołuje alergia na składniki lakierów (akrylany). Więcej o tym przeczytasz we wpisie o hybrydzie na stopach.

Łuszczyca, egzema i podrażnienia skóry

Łuszczyca paznokci często zaczyna się właśnie od onycholizy, czasem z żółtawą plamą przypominającą kroplę oleju i z drobnymi dołkami na płytce. Na dłoniach płytkę odklejają też egzema, częste moczenie rąk, detergenty i czyszczenie pod paznokciem ostrym przedmiotem.

Choroby tarczycy i inne przyczyny ogólne

Onycholiza kilku paznokci dłoni naraz, bez wyraźnego powodu, bywa związana z chorobami tarczycy. Na paznokcie mogą wpływać też zaburzenia krążenia, cukrzyca czy niedobory składników odżywczych. Takie przyczyny rozpoznaje lekarz, nie podolog.

Niektóre leki i słońce

Część leków, na przykład niektóre antybiotyki, uwrażliwia skórę na słońce. Po mocnym opalaniu paznokcie mogą się wtedy odkleić. Jeśli onycholiza pojawiła się po nowym leku i słonecznym urlopie, powiedz o tym lekarzowi i nie odstawiaj leku na własną rękę.

Onycholiza a grzybica paznokci: jak je odróżnić?

Na oko często się nie da. Obie zmiany mogą dawać żółtawą, odklejoną płytkę, a grzybica bywa przyczyną onycholizy albo jej skutkiem. Na grzybicę bardziej wskazują: pogrubiona, krusząca się płytka, żółtawy, kruchy materiał pod paznokciem, zmiany przechodzące na kolejne paznokcie i swędząca, łuszcząca się skóra między palcami.

Pewność daje badanie mykologiczne. Zleca je lekarz albo zrobisz je w laboratorium diagnostycznym, a wynik zabierz na wizytę.

To ważne, bo preparaty przeciwgrzybicze nie pomogą paznokciowi odklejonemu przez uraz, a leczenie grzybicy trwa miesiącami. Jeśli badanie potwierdzi grzybicę, prowadzimy terapię w gabinecie, a leki na receptę przepisuje lekarz.

Co robi podolog przy onycholizie?

Na pierwszej wizycie pytamy o urazy, buty, sport, hybrydę, choroby i przyjmowane leki, a potem oglądamy paznokieć i skórę wokół niego. Dalej postępujemy zależnie od przyczyny:

1. Skrócenie odklejonej części. Ostrożnie skracamy i wyrównujemy płytkę, która odeszła od łożyska. Nie da się jej przykleić, a pozostawiona zahacza, łamie się i zbiera pod sobą brud.
2. Ochrona przed zakażeniem. Oczyszczamy przestrzeń pod płytką, w której łatwo rozwijają się grzyby i bakterie.
3. Preparaty regenerujące. Nakładamy preparaty wspierające regenerację płytki.
4. Rekonstrukcja, gdy jest potrzebna. Przy większym ubytku odbudowujemy brakującą część płytki specjalną masą, która chroni odsłonięte łożysko. Rekonstrukcję wykonujemy jako dodatek do innego zabiegu.
5. Zalecenia. Gdy podejrzewamy grzybicę, mówimy o tym i wyjaśniamy, jak ją potwierdzić. Podpowiadamy też, co zmienić w butach i pielęgnacji, żeby odklejenie się nie pogłębiało.

Opracowanie zwykle nie boli, bo odklejona część płytki nie jest już związana z łożyskiem. Podolog nie jest lekarzem i nie wystawia recept, dlatego gdy przyczyną może być choroba skóry albo całego organizmu, kierujemy do dermatologa lub innego lekarza.

W Strefie Podologii opracowanie paznokcia z onycholizą możesz też dodać do pedicure podologicznego: to dopłata 50 zł za jeden paznokieć. Pomagamy również przy onycholizie paznokci dłoni. Paznokcie rąk rosną szybciej, więc terapia trwa tam zwykle krócej, często do 3 wizyt, ale zależy to od przyczyny i od stosowania się do zaleceń.

Ile trwa odrastanie paznokcia po onycholizie?

Tyle, ile potrzebuje nowa płytka, żeby odrosnąć od skórek do końca palca. Paznokieć dłoni wymienia się w całości zwykle w kilka miesięcy. Paznokieć dużego palca stopy rośnie znacznie wolniej, więc na zdrową płytkę czeka się wiele miesięcy, czasem ponad rok.

Nie da się obiecać konkretnego terminu. Tempo zależy od wieku, krążenia, wielkości odklejenia i od tego, czy przyczyna została usunięta. Dobry znak to granica odklejenia, która z miesiąca na miesiąc przesuwa się w stronę końca palca. Jeśli cofa się w stronę skórek, przyczyna nadal działa i warto ją ponownie sprawdzić.

W tym czasie paznokieć opracowujemy zwykle co 4-5 tygodni, a dokładny termin ustala specjalistka.

Pielęgnacja w domu i profilaktyka

Jeśli paznokieć już się odkleja:

• nie odrywaj odstającej płytki i nie podważaj jej;
• nie czyść pod paznokciem ostrymi przedmiotami ani wykałaczką;
• skracaj paznokieć na bieżąco, prosto, żeby nie zahaczał;
• po myciu dokładnie osuszaj palce, także pod wolnym brzegiem paznokcia;
• nie maluj odklejonego paznokcia lakierem ani hybrydą, bo zakryjesz zmiany.

Żeby problem nie wrócił:

• noś buty z zapasem miejsca przed palcami, a do biegania i na długie marsze wybieraj obuwie sportowe dobrze dopasowane do stopy;
• utrzymuj paznokcie krótkie, zwłaszcza u stóp;
• przy sprzątaniu i zmywaniu zakładaj rękawiczki;
• nie używaj paznokci jak narzędzia, np. do zdrapywania naklejek;
• wymieniaj hybrydę na czas, rób przerwy między stylizacjami i zdejmuj ją u specjalistki, nie w domu;
• jeśli przyjmujesz leki uwrażliwiające na słońce, chroń dłonie i stopy przed mocnym słońcem.

Kiedy iść do lekarza?

Podolog zajmuje się płytką paznokcia i jej pielęgnacją, ale nie rozpoznaje chorób ogólnych. Najpierw idź do lekarza, jeśli:

• odkleja się kilka paznokci naraz, a nie pamiętasz żadnego urazu;
• na paznokciu lub pod nim pojawiło się ciemne, brązowe lub czarne przebarwienie albo ciemny podłużny pas, a nie było urazu;
• palec boli, jest czerwony i spuchnięty, a spod płytki wydobywa się ropa, zwłaszcza gdy masz gorączkę;
• podejrzewasz łuszczycę, bo masz łuszczące się plamy na skórze albo dołki na paznokciach (dermatolog);
• oprócz zmian na paznokciach masz kołatanie serca, drżenie rąk, chudniesz bez powodu albo ciągle jest Ci gorąco, bo to mogą być objawy choroby tarczycy (lekarz rodzinny);
• onycholiza pojawiła się po rozpoczęciu nowego leku;
• masz cukrzycę albo zaburzenia krążenia i widzisz ranę lub zaczerwienienie przy paznokciu.

Gdy lekarz ustali przyczynę albo wyleczy zakażenie, zajmiemy się paznokciem w czasie, gdy zdrowa płytka odrasta.