Wrastający paznokieć: objawy, przyczyny i leczenie

Czym jest wrastający paznokieć?

Wrastający paznokieć (onychokryptoza) to paznokieć, którego boczny brzeg wrasta w wał paznokciowy, czyli fałd skóry otaczający płytkę. Skóra traktuje ten brzeg jak ciało obce: broni się obrzękiem i stanem zapalnym, a każdy ucisk sprawia ból. Problem może dotyczyć jednej albo obu stron paznokcia.

Wrastający paznokieć u dużego palca

Wrastający paznokieć u dużego palca to zdecydowanie najczęstsza sytuacja. Paluch ma najszerszą płytkę, przenosi dużą część ciężaru ciała przy chodzeniu, a w bucie jest dociskany do sąsiedniego palca i do czubka buta. Na mniejszych palcach paznokieć wrasta rzadziej, zwykle przy bardzo ciasnym obuwiu.

Wrastający a wkręcający się paznokieć: czym się różnią?

Przy typowym wrastaniu płytka ma zwykle prawidłowy kształt, a kłopot sprawia jej brzeg, najczęściej obcięty za krótko lub skośnie. Wkręcający się paznokieć to inny mechanizm: sama płytka jest nadmiernie wygięta, czasem przypomina literę C albo rulon, i z miesiąca na miesiąc coraz ciaśniej obejmuje palec. Taki paznokieć wraca do skóry po każdym obcięciu, bo odrasta w tym samym kształcie, dlatego zwykle potrzebuje korekty kształtu, np. klamrą.

Objawy i etapy wrastania paznokcia

Wrośnięty paznokieć rzadko pojawia się z dnia na dzień. Zwykle rozwija się etapami, a im wcześniej zareagujesz, tym prostsze leczenie.

Etap 1: podrażnienie

Skóra przy brzegu paznokcia jest lekko zaczerwieniona, napięta i boli przy ucisku, np. w zamkniętym bucie albo pod kołdrą. Nie ma jeszcze ropy ani otwartej rany. To najlepszy moment, żeby zmienić buty, przestać skracać narożnik paznokcia i umówić się do podologa.

Etap 2: stan zapalny

Wał paznokciowy puchnie, robi się wyraźnie czerwony i ciepły, a ból pojawia się także w spoczynku. Z okolicy paznokcia może sączyć się płyn albo niewielka ilość ropy. Skóra w tym miejscu bywa rozpulchniona i łatwo krwawi.

Etap 3: ziarnina ("dzikie mięso") i ropa

Przy długo trwającym wrastaniu obok brzegu płytki rośnie ziarnina, potocznie nazywana dzikim mięsem: czerwona, błyszcząca, miękka tkanka, która łatwo krwawi i często przykrywa część paznokcia. Zbiera się ropa, a palec boli przy każdym kroku. Leczenie trwa wtedy dłużej, a przy objawach zakażenia potrzebny bywa lekarz.

Skąd się bierze wrastający paznokieć?

Zwykle na wrastanie składa się kilka przyczyn naraz:

• Zbyt krótkie obcinanie i zaokrąglanie narożników. Gdy brzeg płytki kończy się pod skórą, odrastający paznokieć napotyka opór i wbija się w wał paznokciowy.
• Ciasne buty. Wąski nosek, za mały rozmiar i wysoki obcas ściskają palce i dociskają skórę do brzegu paznokcia.
• Kształt paznokcia. Płytka mocno zakrzywiona albo szeroka w stosunku do palca sprzyja wrastaniu. Taka skłonność często występuje rodzinnie.
• Urazy. Uderzenie, przygniecenie palca albo powtarzany nacisk, np. przy bieganiu czy grze w piłkę, mogą zmienić sposób, w jaki paznokieć odrasta.
• Wilgoć i pocenie się stóp. Rozmiękczona skóra łatwiej ustępuje pod naciskiem brzegu płytki.

Wrastający paznokieć u dziecka

Wrastający paznokieć u dziecka i nastolatka zdarza się często. Stopy szybko rosną, więc buty, które pasowały kilka miesięcy temu, zaczynają uciskać palce, a paznokcie bywają obcinane za krótko. W naszym gabinecie przyjmujemy dzieci od urodzenia, zawsze z rodzicem albo opiekunem, a w razie potrzeby zakładamy im też klamry. Więcej przeczytasz na stronie o podologu dziecięcym.

Wrastający paznokieć: domowe sposoby i czego nie robić

Przy pierwszym podrażnieniu możesz ulżyć palcowi w domu:

• mocz stopę w ciepłej wodzie z mydłem przez 10-15 minut, raz lub dwa razy dziennie, a potem dokładnie ją osusz,
• przemywaj okolicę paznokcia preparatem antyseptycznym,
• noś luźne buty z szerokim przodem albo obuwie odkryte, dopóki palec boli.

Domowe sposoby łagodzą objawy, ale nie usuwają brzegu płytki, który tkwi w skórze. Czego nie robić:

• Nie wycinaj narożnika paznokcia. Ulga trwa krótko, a paznokieć odrasta z ostrym brzegiem i wbija się jeszcze głębiej.
• Nie nacinaj paznokcia w kształt litery V. To popularny mit: nacięcie na środku płytki nie sprawia, że jej brzegi uniosą się ze skóry.
• Nie wpychaj waty głęboko pod paznokieć. Wciśnięta na siłę rani skórę, a wilgotna sprzyja zakażeniu. Właściwą tamponadę zakłada specjalistka.
• Nie nakłuwaj i nie wyciskaj ropy.

Jeśli po kilku dniach ból i zaczerwienienie nie słabną, umów się do podologa.

Wrastający paznokieć: leczenie u podologa

Leczenie wrastającego paznokcia u podologa jest zachowawcze: celem jest usunięcie przyczyny bólu i ocalenie paznokcia, a nie jego zdjęcie. Metodę dobiera się do etapu i do tego, czy problem wraca.

• Usunięcie wrastającego fragmentu. Podolog precyzyjnie usuwa tylko ten kawałek brzegu płytki, który wbija się w skórę, i oczyszcza wał paznokciowy. Reszta paznokcia zostaje na miejscu.
• Tamponada. Pod brzeg płytki wkłada się specjalny opatrunek, który chroni skórę i kieruje odrastający paznokieć ponad nią.
• Klamra ortonyksyjna. Przy nawrotach i przy wkręcających się paznokciach na płytkę zakłada się klamrę, która przez kilka miesięcy stopniowo zmienia jej kształt. Przy stanie zapalnym klamrę zakłada się dopiero po jego wyciszeniu.

Metody zachowawcze pozwalają zachować paznokieć i przy wczesnym wrastaniu często wystarczają. Chirurgiczne usunięcie paznokcia albo jego części, razem z fragmentem macierzy, z której płytka rośnie, to zabieg lekarski: wykonuje go chirurg w znieczuleniu, a o wskazaniach decyduje lekarz.

Jak leczymy wrastające paznokcie w gabinecie · Klamra ortonyksyjna na nawracające wrastanie

Jak zapobiegać wrastaniu paznokci?

• Obcinaj paznokcie prosto. Tnij w poprzek, bez zaokrąglania rogów, i zostaw płytkę tak długą, żeby narożniki wystawały ponad skórę. Ostre krawędzie wygładź pilnikiem.
• Używaj cążek do paznokci stóp. Proste cążki tną czysto i nie łamią grubej płytki tak jak małe nożyczki.
• Wybieraj buty z szerokim przodem. Przed palcami powinno zostać około 1 cm luzu, a nosek nie może ściskać palców z boków. Buty kupuj po południu, gdy stopy są lekko opuchnięte, a dzieciom sprawdzaj rozmiar co kilka miesięcy.
• Dobierz skarpetki. Za małe skarpetki i ciasne rajstopy też dociskają palce. Wybieraj przewiewne materiały, zmieniaj je codziennie i osuszaj stopy po sporcie.
• Chroń palce przy sporcie. Przy bieganiu i grze w piłkę dobrze dopasowane buty zmniejszają ryzyko urazu paznokcia.

Jeśli masz skłonność do wrastania, regularny pedicure podologiczny pozwala skracać paznokcie we właściwy sposób, zanim problem wróci.

Pedicure podologiczny

Kiedy z wrastającym paznokciem iść do lekarza?

Podolog pomaga przy wrastaniu i miejscowym podrażnieniu, ale nie jest lekarzem i nie wystawia recept. Idź najpierw do lekarza, jeśli:

• masz gorączkę lub dreszcze,
• zaczerwienienie i obrzęk rozlewają się z palca na stopę,
• widzisz czerwoną smugę biegnącą od palca w górę stopy lub nogi,
• z okolicy paznokcia wydobywa się dużo ropy, a ból jest silny i pulsujący,
• chorujesz na cukrzycę lub masz zaburzenia krążenia, a przy paznokciu pojawił się stan zapalny, rana albo ropa: wtedy nie lecz palca domowymi sposobami,
• stan palca pogarsza się z dnia na dzień.

W takich sytuacjach może być potrzebne leczenie, którego podolog nie prowadzi, np. antybiotyk. Po opanowaniu zakażenia warto wrócić do podologa: usunięcie wrastającego brzegu płytki zmniejsza ryzyko nawrotu.